2025/10/31

හිත රිද්දන Inner critic

ඔබට මතකද ඔබ මුලින්ම රැකියාවක් සඳහා සම්මුඛ පරික්ෂණයකට යන්න සූදානම් වුනු මොහොත. එහෙම නැත්නම් ලොකු අභියෝගයක් බාරගන්නට සූදානම් වන මොහොතක්. මතකද ඔබ, ඔබත් එක්කම හිතින් කතා කළා. "වැඩේ හරියාවිද?" ඔබ අහන්න ඇති ඔබගෙන්ම.
"ඔව්, මේක හරියනවා. බය නැතිව මුහුණදෙනවා" සමහර විට ඔබ තුල ඉන්න කෙනා ඔබට උත්තර දෙන්න ඇති.

මෙන්න මේ තමන් එක්කම සිදුවන දෙබස තුල රැදෙන අනෙක් කෙනාට විවිධ නම් දෙනවා. Self talk කියන්න පුළුවන්, Inner voice කියන්න පුළුවන් , එහෙම නැත්නම් Inner critic කියන්නත් පුළුවන්. මෙතැනදි මේ ඉනර් ක්‍රිටික් අපට දෙන්නේ හරිම නෙගටිව් උත්තර.

"ඔය වැඩේ හරියන්නෑ, ඔයා හැමදාම වැඩේ අනාගත්ත" එහෙම නැත්නම් "කවද්ද ඔයා වැඩක් හරියට කළේ" ඔන්න ඔය වගේ, තමන් ගැනම සෘණාත්මක අදහසුත් හිත ඇතුලෙන් මතු වෙන්න පුළුවන්. අන්න ඒ අවස්ථාවට තමයි මේ Inner critic කියන වචනය යොදා ගන්නේ.

සමහර වෙලාවට අපට නොදැනීම මේ Inner critic අපේ හිත රිද්දනවා. "මං කවදාවත් හරියට වැඩක් ඉවර කළේ නෑ" කියල ඔබට හිතෙනවා නම් ඒ හිතුවිල්ල ඔබට තල්ලු කරන්නේ ‍මෙයා. තමත් සමහර විට එයා මෙහෙම කියන්න පුළුවන් "බලන්න ඔයාගේ කැත! මේ වටේ ඉන්න අය කොයිතරම් හැඩද?" තවත් අවස්ථාවක "ඔයා මහ බයගුල්ලෙක්, මට ෂුවර් ඔය ප්‍රසන්ටේෂන් එක කරත්දි ඔයාට වරදිනවා"

මෙන්න මේ විදියට අපේ හිතට රිදෙන, අපේ ධෛර්යය බිඳවන ආකාරයේ Inner critics වලට Pathological critic කියලත් කියනවා. ඒක හරියට ලෙඩක් තරමටම මාව නෙගටිව් විදියට පාලනය කරන්න පුළුවන්. මේ විදියට අපේ හිත ඇතුල‍ෙ ඉඳගෙන අපට රිද්දන මේ pathological critic ගේ හදුනාගත හැකි හැසිරීම් කිහිපයක් තියෙනවා.

හරිම රළුයි, දරුණුයි

අපි කොයිතරම් සාධාරණ , සුහද විදියට හිතන්න උත්සාහ කළත් මෙයා හරිම රළු, දරුණූ විදියට අපේ හිතට කතා කරන්න පුළුවන්. "ඔයා කිසි වටිනකමක් නැති කෙනෙක්", "කවුරුවත් ඔයාව පිළිගන්නේ නෑ " වගේ, දරුණූ විදියට මගේ හිතට කොඳුරන්නට මෙයාට පුළුවන්.

වෙලාවක් අවේලාවක් නෑ

ඒ විතරක් නොවෙයි, මෙයා කොයි වෙලාවේ මතුවෙලා මේ හිත රිද්දන දේ මගේ හිතට කොඳුරාවිද කියන්න බෑ, හැම තිස්සේම මගේ හිත පිටුපස්සේ ඉඳන් කරන හැමදේම , හිතන හැමදේම දිහා බලාගෙන ඉන්නයි Pathological critic කැමැත්ත.

පොඩිදේ ලොකු කරනවා

අපේ අතින් පොඩි වැරැද්දක් වෙන්න ඇති, මෙයා අපේ හිතට ඒක මහ ලොකු දෙයක් කරල , මාව කිසිම ව‍ටිනකමක් නැති කෙනෙක් කියල හිතට කොඳුරන්නට මෙයාට පුළුවන්. "ඔය මං කීවේ, කිසි වැඩක් හරියට කරගන්න බැරි කෙනෙක්"

හොඳක් නැත

අපි හිතමු , අප යම් කටයුත්තකින් යම් ජයග්‍රහණයක් ලැබුවා කියල. මේ Inner critic ඒ ජයග්‍රහණය අවතක්සේරු කරන්නයි කැමැත්ත. "ඕක ඉතින් කාටත් පුළුවන්" එහෙම නැත්නම් "ඔය ඉතින් වාසනාවට හරිගියේ" කියල ඔබේ හිතට කොඳුරන්නේ මේ Inner critic

ඔය වගේ, හිත රිද්දන විවිධාචාර චරිත ලක්ෂණ තියෙන මේ Inner critic නිසා අපේ හිත රිදෙනවා මුලින්ම. ඒ විතරක් නොවෙයි, එය කායිකවත් බලපාන්න වැඩි ඉඩක් තියෙනවා. හැම වෙලාවෙම හිත රිදුනු, බිඳ වැටුනු , ධෛර්යය අඩු වුනු තැනකදි ඒ සියල්ල කායිකවත් හානිකර ලෙස බලපානවා.

මේ සණාත්මක කෙඳිරි ගෑම් නිරන්තරයෙන් ලැබෙත්දි ඒ පුද්ගලයාගේ චර්යාව පවා වෙනස් වෙනවා. තනි වෙන්න බලනවා, ‍අළුත් යමකට උත්සාහ නොකර ඉන්න උත්සාහ කරනවා, ඉක්මණින් බිදෙනවා. මේ නිසාම , ඒ පුද්ගලයා අවට ඇති මිනිස් සම්බන්ධතා වලටත් මෙය හානිකර ලෙස බලපාන්න පුළුවන්. "හැම තිස්සේම අ‍දෝනාව" "මොකක්ද මේ චුරු චුරුව" කියල මේ පුද්ගලයගේ ළඟම අය වුනත් හිතන්න බැරි නෑ.

අද , පළමු සතියේ මේ ඉනර් ක්‍රිටික් ගැන යම් අදහසක් ගත්තාම ඇති කියල හිතනවා. ඊළඟ සතියේ මේ ගැන තවත් කතා කරමු.

2025/10/25

Fibromyalgia - Intro 8

8. ෆයිබ්රො උදරාබාධ

Fibromyalgia තත්ත්වය සමඟ ජීවත්වන්නෙක් අත්විඳින තවත් අපහසුතාවයක් තමයි උදරාබාධ , එහෙම නැත්නම් විවිධාකාර බඩේ අමාරු. වරින්වර මතුවන මේ බඩේ අමාරු, විටෙක අජීරණ ලක්ෂණ පෙන්තවත්දි තවත් අවස්ථාවකදි දියරමය ලෙස මළපහ වීම තවත් අවස්ථාවක දින කිහිපයක් තුල මළපහ නොවීමේ ගැටළු , මළ පහ කළත් නොකළා වගේ දැනෙන තත්ත්වය, උදරයේ වේදනාව, ඔක්කාර හෝ වමනය වගේ ලොකු පරාසයක් පුරා විහිදෙනවා. Irritable Bowel Syndrome (IBS) ලෙස වෛද්ය විද්යාත්මකව හදුන්වන මේ තත්ත්වය, Fibro සමඟ ජීවත්වන්නා තුල මතුවන දැඩි ආතතික තත්ත්ව වලදී උග්රවන සම්බන්ධතාවයත් හදුනාගන්නවා.

Fibromyalgia සහ IBS අතර සම්බන්ධතාවය

තවත් විදියකින් කිව්වොත් මේ Fibromyalgia සහ IBS කියන තත්ත්ව දෙක එකිනෙක අතර දැඩි සම්බන්ධතාවයක් පවත්වනවා. ඒ කියන්නේ කෙනෙකුට Fibro තියෙනවා නම් ඒ පුද්ගලයාට IBS ලක්ෂණ ඇතිවීමේ වැඩි ඉඩකුත්, යම් අයෙක් IBS තත්ත්වයෙන් පෙළෙනවා නම් ඒ කෙනාට Fibro තත්ත්වය තිබීමේ හෝ මතුවීමේ වැඩි ඉඩකුත් පර්යේෂණ ඔස්සේ හදුනාගන්නවා. උදරය තුල ඉන්නා බැක්ටිරියා ගහණයේ සිදුවන වෙනස්වීම (dysbiosis) නිසා ඔවුන් ස්රාවය කරන සමහර ස්නායු සම්ප්රේෂක වන අසමතුලිතතා මේ වේදනාවන් වැඩිවීම සහ උදරාබාධ සඳහා විය හැකි හේතුවක් ලෙස දැනට හදුනාගන්නවා.

උදරාබාධ පාලනය කරගැනීමට ගත හැකි උත්සාහයන්

මෙම තත්ත්වය සමඟ ජීවත්වන පුද්ගලයාගේ උදරාබාධ ඇති කරන හෝ වැඩි කරන ආහාර වර්ග හදුනාගෙන, ඒවා සීමා කිරීමත්, IBS සඳහා වෛද්ය අනුමැතිය මත ඖෂධ ලබා ගැනීමත්, පෝෂණවේදී උපදෙස් අනුව ගැලපෙන low FODMAP diet උපදෙස් අනුව සැලසුමක් මත උත්සාහ කිරීමත්, උදරය තුල පවතින බැක්ටීරියා අසමතුලිතතාවය නිවැරදි කිරීම සඳහා Probiotics සහිත ආහාර, පාන ලබා ගැනීමත් මෙම ගැටළුවට යම් සහනයක් ලබා ගැනීමට ගත හැකි උත්සාහයන් වෙනවා.

මානසික ආතතියේ බලපෑම

මේ සියල්ල අතරේම මානසික ආතතිය පාලනය කරගැනීම සඳහා කටයුතු කිරීම ඉහළම තැනක පවතින්නේ, ෆයිබ්රොමයැල්ජියාවේ ලක්ෂණයක් මෙන්ම, පවතින වේදනාවන්, ඒ නිසා දවසේ හෝ රැකියාවේ කටයුතු කරගැනීමට නොහැකි වීම, තමන්ගේ රෝග තත්ත්වය පිටතට නොපෙනීම නිසා සමාජය තුලින් මතුවන පීඩාවන වැනි දේ තුල ඇතිවන මානසික ආතතිය මේ ෆයිබ්රො උදරාබාධ සඳහාද සෘජු දායකතවයක් දරන නිසාවෙනි.