("නොබැඳුනු මනසක විත්ති" විශේෂාංගය තුළින් මා උත්සාහ කරන්නේ මගේ වෘත්තීය സാයනික පරිසරය තුළ දිනපතා මා අත්විඳින, ඩිමෙන්ෂියාව සහ ආශ්රිත තත්ත්වයන් සමඟ ජීවත්වන සේවාලාභීන්ගේ සැබෑ අත්දැකීම් ඔබ සමඟ බෙදාහදා ගනිමින් ප්රජා දැනුවත්භාවය සහ මානුෂීය සහකම්පනය ගොඩනැගීමටයි.)
එදා බ්රහස්පතින්දා. වේලාව සවස දෙකයි පනහට පමණ විය. වැඩසටහන නිමා කිරීමට පෙර, සේවාලාභීන්ගේ භාරකරුවන් පැමිණ ඇත්දැයි බලා කෙටි කතාබහක යෙදීමට මා අමුත්තන්ගේ විවේක කාමරය (Family Lounge) දෙසට ගියෙමි.
ජීවිතයේ මා දකින සංවේදීම මෙන්ම උණුසුම්ම ආදර බැඳීම් දරා සිටින බිරින්දෑවරුන් සහ දරුවන් කෝපි රස විඳිමින් සුහද කතාබහක නිරතව සිටියහ.
"ආ... කොහොමද අපේ කට්ටිය? ඔය තව ටිකක් තියාගන්නකෝ! අපි එයාලව තියාගත්තනේ දශක තුන හතරක්ම!" ලෝරා නෝනා සුපුරුදු සිනහවෙන් යුතුව කෑගැසුවාය.
"ඔව් ඔව්, කතාව ඉවර කරගන්න. එයාලා එළියට එන්නේ තව විනාඩි දහයකින්." මා සිනාසෙමින් පිළිතුරු දුන්නෙමි.
මගේ වැඩසටහනේ රැඳී සිටින මේ පිරිමි සේවාලාභීන් අතර දකුණු ඇමරිකාවේ ජනප්රිය DJ වරයෙකු වූ අයෙක්, කැනේඩියානු රෝහල් පද්ධතියක කළමනාකාරිත්වය දැරූ මහත්මයෙක්, එලිසබෙත් රැජිණගෙන් සම්මාන ලැබූ මහා පරිමාණ ගොවි මහත්මයෙක් සහ පාකිස්ථානයේ පෙෂාවර් නුවර උපත ලබා ලෝකයේ රටවල් රැසක අත්දැකීම් ලැබූ අනූ හැවිරිදි ඛාන් මහතා ඇතුළු අපූරු චරිත රැසක් වෙති.
පෙර පාසල නිම වූ පසු "අපේ අම්මා ඇවිත් නේද?" කියා දොර දෙස බලන කුඩා දරුවන් මෙන්, මේ හැඩිදැඩි ලොකු මහත්වරුන් "අපේ හාමිනේ ඇවිත්නේ?" කියා දොර දෙස ආදරයෙන් බලා සිටින මොහොත හදවතට මහත් සංවේදී බවක් ගෙන එයි.
"මට එයාගෙන් ගැලවිලා ටිකක් ඉන්න ඕන..."
සේවාලාභීන් තම ආදරණීයයන්ට භාර දී ආපසු හැරෙද්දී, විවේක කාමරයේ කෙළවරක පුටුවක තනිව වාඩිවී මේ සියල්ල දෙස බලා සිටි නන්නාඳුනන කාන්තාවක් මා අසලට පැමිණියාය.
"මේ මහේෂ් නේද?"
"ඔව්, කියන්න..."
"මගේ මහත්තයා පීටර් (Peter). එයා ඩිමෙන්ෂියා රෝගියෙක්. අපි ගෙදර තමයි ඉන්නේ. ඒත්... මට එයාගෙන් ගැලවිලා ටිකක් නිදහසේ ඉන්න ඕන... මට උදව් කරන්න පුළුවන්ද?"
හැමදාමත් ඇසෙන කතාවක්, අතිශය විවෘත හා වේදනාකාරී ප්රශ්නයක් ලෙස ඇය මතු කළාය.
*"ඔව්, පීටර් අපේ ප්රජා සෞඛ්ය ඒකකයේ ලියාපදිංචි වෙලා ඉන්නේ. ඒත් අපි මෙතෙක් විශේෂ උදව්වක් ගත්තේ නෑ. ඒත් දැන් මට එයාගෙන් ටික වෙලාවකට හරි නිදහස් වෙන්න ඕන!
පැය විසිහතර පුරාම එයා මගේ පස්සෙන්මයි! මට ටිකක් තනියම ඉන්නවත් වෙලාවක් නෑ. මට දැන් ජීවිතේම එපා වෙලා තියෙන්නේ. එකම දේ නැවත නැවත අහනවා, වලිගය වගේ මගේ පස්සෙන්ම එනවා...
අනේ වරදවා හිතන්න එපා, අපි ආදරය කරලා විවාහ වෙලා ගිය සතියේ හතළිස් දෙවන විවාහ සංවත්සරයත් සැමරුවා. එයා මගේ පණ. මට ඒ ආදරේ ඕන, එයාටත් මගේ ආදරේ ඕන. ඒත් මේ ලෙඩේ ආවට පස්සේ හැම තිස්සෙම මගේ පස්සෙන්මයි...
මට දැන් මේක දරාගන්න පුළුවන් සීමාවේ උපරිමේ ඉන්නේ! මට අපේ ආදරේ රැකගන්න, එයාව පැය කිහිපයකට හරි මගෙන් වෙන් කරලා දෙන්න උදව් වෙන්න!"*
ඇගේ දෙනෙත්වලින් කඳුළු ගලා හැලෙද්දී ඇය ඉංග්රීසියෙන් මෙසේද පැවසුවාය:
"I love him dearly. He's been my sweetheart since I was sixteen, and he still is, but now I need a break for myself..."
සායනික විවරණය: Caregiver Burnout සහ Shadowing Behavior
- Shadowing Behavior (සෙවණැල්ලක් සේ පසුපස පැමිණීම):
- Caregiver Burnout (සාත්තු සත්කාරකයාගේ මානසික කඩාවැටීම):
- Respite Care (විවේක සත්කාර සේවා) හි අත්යවශ්යතාවය:
සමාප්තිය
"ආදරේ රැකගන්න නිදහසට මොහොතක් දෙන්න..."
පීටර්ගේ බිරිඳ කළ ඒ සංවේදී ආයාචනය අපට මතක් කර දෙන්නේ, ඩිමෙන්ෂියාව සමඟ ජීවත්වන රෝගීන්ට මෙන්ම ඔවුන්ව පණ මෙන් රැකබලා ගන්නා අපේ ආදරණීය සාත්තු සත්කාරකයින්ටද සහනයක් සහ විවේකයක් ලබාදීම සමාජයක් ලෙස අප සැමගේ උතුම් වගකීමක් බවයි.