"පුතේ මට ඉක්මණට අරගෙන එන්න , අර , අර ..අර මේ .. ඔය අපි එලෝලු කපන්න ගන්න ...දිග ..අර...... "
"දුවේ මට හැන්ද ගෙනත් දියං මේ පාන් පෙත්ත කපා ගන්ට"
"අපට ඉක්මන් කරල ගියොත් කස් එක අල්ල ගන්න පුළුවන් වෙයි"
"දවසක් අපි යන කොට අර මේ ...මේ මොකක් අර මේ ඔයා දන්නවනේ අර අර..."
වචන මතක් කරගැනීමේ අපහසුව (Word-Finding Difficulty)
ගැලපෙන වචනය ප්‍රකාශ කිරීමට නොහැකි වීම, අවශ්‍ය වචනය වෙනුවට ඊට සමාන හඬ ඇති වෙනත් වචන ආදේශ කිරීම (උදා: බස් එක වෙනුවට 'කස් එක' කීම), හෝ අවශ්‍ය භාණ්ඩය වෙනුවට වෙනත් වැරදි නමක් පැවසීම (උදා: පිහිය වෙනුවට 'හැන්ද' කීම), නැතහොත් අවශ්‍ය වචනය වෙනුවට ඊට ආසන්න විස්තර වලින් කතාබහ පිරවීමට දරන උත්සාහය පිටුපස MCI (Mild Cognitive Impairment) හෝ ඩිමෙන්ෂියාවේ පූර්ව අවධියක් පැවතිය හැක.
සැලකිලිමත් විය යුතු රතු එළි (Warning Signs)
- ලක්ෂණ ක්‍රමයෙන් වැඩිවීම: වචන අමතක වන හෝ පැටලෙන වාර ගණන දිනෙන් දින වැඩිවීම.
- කාලය වැඩිවීම: නිවැරදි වචනය මතක් කරගැනීමට හෝ වාක්‍යය සම්පූර්ණ කිරීමට පෙරට වඩා වැඩි වේලාවක් ගතවීම.
- මානසික පීඩාව: මෙම "හිරවීම්" (Hesitations) හේතුවෙන් අදාළ පුද්ගලයා ලැජ්ජාවට, ආතතියට හෝ කතාබහෙන් ඈත්වීමට පටන් ගැනීම.
- දෛනික කටයුතුවලට බාධා වීම: එදිනෙදා වැඩ කටයුතු, සාප්පු සවාරි හෝ දුරකථන සංවාද පවත්වා ගැනීමට මෙම අපහසුව බාධාවක් වීම.
මෙවැනි තත්ත්වයක් නිරීක්ෂණය වන්නේ නම්, වෛද්‍යවරයෙකු හෝ ස්නායු විශේෂඥයෙකු හමුවී සාකච්ඡා කිරීම ගැටළු කල්තියා කළමනාකරණය කරගැනීමට අතිශය වැදගත් වේ.
"දිව අග තිබෙන" උත්තරය (Tip-of-the-Tongue - TOT Phenomenon)
සාමාන්‍ය ජීවිතයේදී ඕනෑම අයෙකුට අවශ්‍ය වචනයක් ක්ෂණිකව මතකයට නොපැමිණ "දිව අග තිබුණත් කියාගන්න බැරිවීම" (Tip-of-the-Tongue) සාමාන්‍ය තත්ත්වයක් විය හැක.
නමුත්, එය මතුවන වාර ගණන අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහළ යන්නේ නම් සහ එදිනෙදා බහුලව භාවිත කරන සරල වචන සඳහාත් එවැනි අපහසුතා මතු වන්නේ නම්, එය සාමාන්‍ය දෙයක් ලෙස නොසලකා හැර විමසිලිමත් වීම වටී.
වෙනත් හේතු (Alternative Causes)
මෙහිදී මතක තබාගත යුතු වැදගත්ම කරුණක් වන්නේ, මෙවැනි වචන පරක්කු වීම් හටගන්නේ ඩිමෙන්ෂියාව හෝ MCI නිසාම පමණක් නොවේ:
- මානසික ආතතිය සහ කාංසාව: අධික වෙහෙස හා මානසික පීඩනය නිසා මොළයේ සැකසුම් වේගය මන්දගාමී වීම.
- නින්ද නොලැබීම හා විජලනය: මොළයේ ක්ෂණික මතකය දුර්වල වීම.
- හෝමෝනමය වෙනස්වීම්: තයිරොයිඩ් හෝ හෝමෝන අසමතුලිතතා.
- ඖෂධවල බලපෑම: ඇතැම් සන්සුන්කාරක හෝ ප්‍රතිකාරක ඖෂධවල අතුරු ආබාධ.
සමාප්තිය
වඩාත් වැදගත් වන්නේ ස්වයං රෝග විනිශ්චයකට ගොස් අනවශ්‍ය ලෙස කලබල වීම නොව, තම පවුලේ සාමාජිකයාගේ හෝ තමන්ගේ සිදුවන මෙවැනි වෙනස්කම් ගැන විමසිලිමත් වී, අවශ්‍ය අවස්ථාවේදී නිසි වෘත්තීය වෛද්‍ය උපදෙස් ලබාගැනීමයි.