අද මේ ලිපි මාලාවේ ඊළඟ කොටස. මේ තුල කතා කරන්නට උත්සාහ කරන්නේ, පෙර ලිපි වල කතාබහ කළ ආකාරයට සූදානම් වී කැනඩාවේ වනාන්තර තුල ෆොරස්ට් හයික් එකක් යත්දි “විය හැකි” අවදානම් මොනවාද, වලක්වා ගත හැක්කේ කෙසේද? එහෙම අවදානමකට ලක් වුනොත් මොකද කරන්නේ කියන කරුණූ ගැන.
ඒ ඔස්සේ මේ “විය හැකිඅවදානම්” කාණ්ඩ කිහිපයකට බෙදාගෙන, මුලින්ම වන සතුන් සමඟින් කටයුතු කරත්දි, ඒ කියන්නේ එයාලගේ ගමේ, එයාලගේ ගෙවල් ගාවින් හයික් එක යත්දි වෙන්නට පුළුවන් අවදානම් කිහිපයක් කතා කරමු. එයින් මුලින්ම, මගේ ප්රියතම මාතෘකාව “වළසුන්”.
කැනඩාවේ බොහෝ ප්රදේශ වල හමුවිය හැකි සුන්දර මිතුරෙක් තමයි වළහා. එයිනුත් කළු වළසුන් කැනඩාව පුරා, ඕනම ප්රදේශයකින් හමුුවීමේ ඉඩක් තිබුණත්, ඇල්බර්ටාව සහ බ්රිටිෂ් කොලොම්බියාව වැඩි කළු වලස් ගහණයක් ඉන්න පළාත්. ඒ වගේම, මේ පළාත් වල ග්රිස්ලි වලසුන්ද බහුලයි. ඒ වගේම උතුරු පළාත් වලට යත්දි විශේෂයෙන්ම සීතල, ඉහළ ප්රදේශවලට යත්දි හිම වලස්සුත් දකින්න පුළුවන් වේවි. නමුත් මේ කියවන වැඩි පිරිසක් කළු වලසුන් සහ ග්රිස්ලි වලසුන් ගැවසෙන ප්රදේශයක හයික් එකක් යාමේ වැඩි අවස්ථාවක් ඇති නිසා සහ පුද්ගලිකව අවදානම් අවස්ථා වලට මුහුණදී සහ මගහරවාගෙන අත්දැකීම් ඇත්තේ, ඒ කණ්ඩායම් සමඟ නිසා, කතා බහ ප්රධානව කළු වලස් හෝ ග්රිස්ලි වලස් ප්රහාරයකින් වැලකී සිටීම ගැන යොමු කරනවා.
මුලින්ම ප්රශ්නයක් ,
කොයිතරම් බෙයා ඇටෑක්ස් වෙනව ඇත්ද අවුරුද්දකට මේ රටේ?
උත්තරේ බොහෝ අවස්ථා වලදි , පුද්ගලයෙක් මරණයට පත්වන මට්ටමේ වළස් පහරදීම් සිදුවන්නේ තුනක් හෝ ඊට අඩුවෙන් වසරකට. සැසදීමක් කළොත් , වසරකට අකුණූ අනතුරු නිසා, කැනඩාව තුල පුද්ගලයින් පහකට වඩා අකුණූ අනතුරු ඔස්සේ මිය යනවා. දැන් අර ප්රශ්නෙට උත්තරේ කෙටියෙන් කිව්වොත්, “හෙණයක් වැදිල මැරෙනවට වඩා අඩු අවස්ථාවක් තමයි බෙයා කෙනෙක්ගෙන් දඩුවමක් ලැබිය මැරෙන්න ඇත්තේ”
දැන් එහෙම කියල “මැරෙන්න බලාගෙන” හයික් යන්න ඕන නෑනේ. ඒ නිසා දැන් අපි කතා කරමු, බෙයා ඇටෑක් එකක් වලක්වා ගන්නට කළ යුතු උපක්රම, ගත යුතු පියවර මොනවාදැයි.
යන පාර දැන ගන්න - මේ කිව්වේ, හයික් එක යන ප්රදේශය, මාර්ගය, මාර්ගයේ හැඩය , ප්රමාණය වගේ කරුණූ එක්කම හයික් එක යන ප්රදේශයට අදාල park website එකේ ටිකක් විමසීමක් කරන්න. මේ දවස් වල බෙයාලගේ චර්යාවන් කොහොමද? පහුගිය දින වල ඒ ආශ්රිත අනතුරු වෙලා තියෙනවද? ගොදුරු ආහාරයට ගනිමින් ඉන්න වලසුන් ගැන වෙබ් සයිට් එකේ තියෙන තොරතුරු මොනවද ? ඔය වගේ තොරුතුරු ගැන විමසීමක් කරන්න.
කණ්ඩායමයක් යන්න - අඩුම තරමේ මුලින්ම යන හයික්ස් වත්, තනිව නොයා පිරිසක් එක්ක යන්න. තනියම යන්නම නම් වෙලා තියෙන්නේ, හයික් එක පටන්ගන්න තැන ටේල්හෙඩ් එක කිට්ටුවට වෙලා ඉඳලා, කණ්ඩායමක් විදියට යන තවත් පිරිසක් එක්ක, ඒ ආසන්නයෙන්වත් යන්න බලන්න. මොකද, තනියම ගිහින් වලස්සු “බය කරලා” ඊට ප්රතිචාරයක් විදියට වලස්පාරක් කනවට වඩා සුබයි පිරිසක් එක්ක යත්දි ඒ කතාබහ, ගමනේ සද්ද බද්ද එක්ක “අපි එනවා” කියල වලහට පෙර පණිවිඩයක් දෙන එක. ඒ වගේම, ලොකු පිරිසක් දැක්කම හුඟක් වෙලාවට වලස්සු මගෑරල යනවා. මොකද අපට වඩා හොඳට එයාල මිනිස්සු ගැන දන්නවනේ.
වලස්සු බය නොකරනු - වලස් පහරදීම වැඩි ප්රමාණයක්ම සිදුවන්නේ, වලහා බයවීමට පත් කිරීම නිසා. අපේ වැඩ නිසා “බියට” පත්වන වලහා තමන්ගේ (හෝ තම වලස් දරුවන්ගේ) ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් කරන පහරදීම නිසා තමයි හයිකර්ස්ලා හුඟක් අවස්ථා වල අනතුරට පත් වන්නේ. කෑමක් විදියට හිතාගෙන අපට පහර දෙන වලස්සු බොහොම අඩුයි, ඔය රසබර බෙරි ටිකක් කාළ, ඉන්න ටිකේ සැපේ ඉන්න තමයි එයාල කැමති. අපේ වගේ විස පිරිච්ච අක්මාවක් තියෙන, කිසිම රහක් නැති තෙල්, මස් ගුලියක් එක් සටන් කරල කන්න තරම් උනන්දුවක් එයාලට නැති තරම්. ඒ නිසා, ඒ සතුන් හදිසි බිය වීම් ඇති නොවන ලෙස අපේ ගමන යාමයි කළ යුතු. ඒ සඳහා අපේ කටහඬ තමයි හොඳම. ඔය බෙයා බෙල්, ෆෝන් එකේ ස්පොටිෆයි දාගෙන සිංදු අහගෙන ගියා කියල ඒතරම්ම ප්රයෝජනයක් නැති තරම්. මොකද ඒ ඔස්සේ නැගෙන සංඛ්යාතය වැඩි හඬ වලට වඩා, අපේ බර හඬ ඔස්සේ “ආ , මේ එන්නේ මිනිස් සතෙක්” කියල හදුනාගන්න එයාලට පුළුවන්. අර විදියට බෙල් එක බැඳගෙන ගියාම හරියට “මේං ලන්ච් එක රෙඩී” කියල පණිවිඩයක් දෙනවා වගේ වලස්සුන්ට.
බලු මිතුරා බැදගෙන යනු - හයික් එකට තමන්ගේ බලු මිතුරා, (ඒ කිව්වේ ගෙදර හුරතලේට ඉන්න සුනඛ මිත්රයා එහෙම නැතිව අර යාළුව නොවේ.) අරගෙන යනවා නම් එයාව බැදගෙන යන්න. මොකද නැත්නම් , අපිත් එක්ක යත්දි චණ්ඩියා වගේ ගිහින්, වලහෙක් දැක්කම ඒ චන්ඩිකම අපට පෙන්නන්න වලහට සැරදාල, වලහ එලවගෙන එත්දි අපේ බලු මිත්රය පරිස්සං වෙන්න දුවගෙන එන්නේ අපේ ළඟට, හැබැයි තනියම නොවෙයි, අර “තරහ ගිය” වලහත් එක්කම.
අඩු සුවඳ සුබයි - හයික් එක යත්දි ඔය සුවඳ ගහන ජාති ඇඟ පුරා ඉහා ගෙන යන්න එපා, කොහොමත් දාඩිය දානවනේ. අනෙක කෑම ගෙනියනවා නම් ඒවා සීල් කරලා, එළියට සුවඳ නොඑන විදියට තියා ගන්න, ගමන යන අතරේ ඒ කෑම නොකා පුළුවන් නම් ආරක්ෂිත, විවෘත තැනකට ආවට පස්සේ විවේක ගන්න අතරේ කෑම කන්න. කෑම්පිං කරනවා නම් ඒ කෑම , bear-proof පෙට්ටියක දාල හරි, වලස්සුන්ට ලං වෙන්න බැරි විදියට එල්ලල හරි තියන්න, හැබැයි කෑම්ප් එක ගාව නොවෙයි. (ඒක වෙනම මාතෘකාවක් නිසා වෙන දවසක ඒ ගැන කතා කරන්නම්)
බෙයා ස්ප්රේ ගෙනියන්න. - අන්තිමට කිව්වත් මේක තමයි වැදගත්ම ආරක්ෂාව. හයික් එකේ යන හැම කෙනෙක් ගාවම, කල් ඉකුත් නොවූ හොඳ බෙයා ස්ප්රේ එකක්, හදිසියට ගන්න සහ ස්ප්රේ කරන්නට සූදානම් තත්ත්වයේ තියා ගන්න ඕන. මේක බෑග් එකේ දාගෙන යන්න නොවෙයි තියෙන්නේ, ඉනේ බෙල්ට් එකේ හරි ඉක්මනින් ගන්න පුළුවන් තැතක ගියා ගන්න ඕන. ඒ වෙනුවෙන්ම බෙයා ස්ප්රේ රඳවනවයන් තියෙනවා. මේක ගෙනිච්චටම මදි, පාවිච්චි කරන්නත් දැනගන්න ඕන, ඒ වගේම සාමාන්ය බෙයා ස්ප්රේ එකක ස්ප්රේ කළ හැකි කාළය වෙන්නේ තත්ත්පර අටක් නමයක් විතර. ඒ නිසා, ඒ කෙටි කාළය තුල හොඳම ප්රහාරයක් වලහට දීලා තමන් ආරක්ෂා වන විදියට පුහුණුවක් ලබන්නටම ඕන. ඒ සඳහා උපදෙස් පළාත් වනජීවී වෙබ් අඩවි වල වගේ පිළිගත හැකි යූටියුබ් චැනල ඔස්සේත් ලබා ගන්නට පුළුවන්.
දැන් මේ කිව්වේ යන්න ඉස්සර වෙලා විය යුතු සූදානම් ගැනනේ,
හයික් එක යත්දි වලහෙක් දැක්කොත් මොකද කරන්නේ?
පළමුවෙනි දේ කළබල වෙන්න එපා, දුවන්න ගස් නගින්න හදන්නනම් කොහෙත්ම එපා. මොකද එයාල අපට වඩා ඒ වැඩ වලට දක්ෂයෝ. ඒ වගේම කළබල වීම තුල සිදුවන අපේ වෙනස්වීම් වලට එයාල හොඳට සංවේදී. එයා , ඒ කිව්වේ වලහ ඔයාව දැක්ක නම් කළබල නොවී මොහොතක් ඔතැන ඉන්න, පුළුවන් නම් හිමින් සීරුවේ වලහට යන්න දීලා, එයාගෙන් ඈත් වෙන විදියට හිමින් පහු බහින්න. හැරිල දුවන්න නම් හිතන්නවත් එපා. බෙයා ස්ප්රේ එක අතට ගන්න, ක්ලිප් එක ඉවත් කරන අතරේ දෑත් දෙපසට කරල, “ලොකු කෙනෙක්” වගේ පෙන්වන ගමන් කළබල නැති කතා කරන්න, බෙයාට යන්න කියන්න. හුඟක් වෙලාවට මේ ඇති මුල් අවදානමෙන් ගැලවෙන්න. (හ්ම් බෙයාට සිංහලත් තේරෙනවා.) ළඟට එනවා නම්, එහෙම නැත්නම් කකුල් දෙකෙන් ඉස්සිලා ඔයා දිහා බලනවා වගේ නම් “සූදානම් වීම” සුබයි, ඒත් තවම කළබල වෙන්න එපා. මෙහෙම ඉස්සිලා බලන්නේ “ඔයා කවුද” කියල හරියටම දැන ගන්න.
හැබැයි වේගයෙන් හෝ පහර දීමේ සූදානමකින් හිස ටිකක් පහත් කරමින් ළඟට එනවා නම්, දැන් ෆෝන් එක අරගෙන ලයිව් දෙන්න ලෑස්ති වෙන්න එපා. මොකද ඒක අවසාන ලයිව් එක වේවි. ගන්න බෙයා ස්ප්රේ එක, හුඟං අත ගැන විමසීමක් කරන්න, තමන් පරිස්සං වෙන ගමන් ස්ප්රේ ෂොට්ස් දෙක තුනක් වලහගේ මුහුණ ආවරණය වෙන විදියට දුමක් වගේ වදින්න දෙන්න. එක දිගට ස්ප්රේ එක තද කරගෙන ඉන්න එපා, තත්පර අටයි ඔක්කොමට තියෙන්නේ.
වැඩි අවස්ථාවකදීම මේ අවස්ථාවෙන් පස්සේ වලහා අඬ අඬා දුවන්නේ පස්සවත නොබලා. හැබැයි මතක තියාගත යුතුම දේ, දැන් අපට තරහකාරයෙකුත් හදා ගත්ත නිසා හයික් එක යනවා නම් ඉතාමත් විමසිල්ලෙන් යන්න, පුළුවන් නම් හයික් එකේ මග වෙනස් කරලා වෙනත් පැත්තකින් ගමන යන්න බලන්න.
මේ සෙල්ලමත් කරලා ඔයා තාමත් “පණපිටිං නම් සඳමාලි” හයික් එක ඉවර වෙලා කැලෙන් එලියට එත්දි , මේ සිදුවූ ගැටීම ගැන පාර්ක් ෆෝන් නම්බර් එක ඔස්සේ දැනුවත් කරන්න. මොන හරියෙදිද වුනේ,මතක විදියට තැන ගැන අදහසක් එක්ක, ගස් , කඳු මුදුනක්ද, වතුර වලක් ගාවද වගේ තොරතුරු එක්ක , සිදුවූ සිදුවීම ඒ විදියටම කියන්න. මේ ඔස්සේ කිසිම වෙලාවට තමන්ට නීතිමය බලපෑමක් වෙන්නේ නෑ , වගේම තවත් අයෙක් වෙනුවෙන් කරන උදව්වක්.
ඊළඟ කොටස,
මේ ඔක්කොම හරිගියේ නෑ,
දැන් වලහා ඔයාව ආහාරයක් කරගන්නයි හදන්නේ. දැන් තියෙන්නේ දෙයියං බුදුන් සිහි කරන එකම විතරක් නොවෙයි, දන්න චීන අඩි, කරාටේ ඔක්කොම සටන් ක්රම දාල, අතේ තියෙන දේකින් හරි ගහල හොඳ ෆයිට් එකක් එන දෙක. හොඳම දේ එයාලගේ මුහුණට සහ ඇස් වලට (හොම්බට) රිදෙන්න ගහන එක. (හොම්බට දෙකක් දීම මදි හැබැයි).හුඟක් වෙලාවට කළු වලස්සු මේ අවස්ථාවේ ඔබව දාල යන්න පුළුවන් වුනත්, (හැබැයි බඩගින්නේ ඉඳලා ඔයාව කෑමක් කියල හිතාගෙන හරි ඔයා තරහකාරයෙක් කියල හිතාගෙන හරි සටන පටන් ගත්තා නම් යන් එකක් නෑ) එහෙම නොගියා නං කරන්න තියෙන එක මේ “මළාවගේ” ඉන්න එක. අර පරණ කතාවකත් තියෙනවනේ ඔය ගැන. දැන් මේ මළා වගේ ඉන්න කියන එකෙත් පොඩි ක්රමවේදයක් තියෙනවා.
බිම දිගාවෙන්න බඩ පොළවට වදින විදියට, මුහුණ පොළවට ලක් කරන්න පුළුවන් තරම්. බැක් පැක් එක පිටේ තියෙනවා නම් ඒක එහෙම තියෙන්න දෙන්න, ඒකත් ආරක්ෂාවක් වෙන්න පුළුවන්. දැන්, කකුල් දෙක දෙපැත්තට කරන්න V අකුර වගේ. මොකද, තව ටිකකින් වලහ කරන්නේ එයාගෙ හොම්බෙන් ඔයාව පැත්තෙන් තල්ලු කරලා උඩ අතට පෙරළගන්න හදන එක. කකුල් මේ විදියට දෙපැත්තට දාල තියා ගත්තම වලහට ඕන විදියට ඔයාව රෝල් වෙන්නේ නෑ.අඩුම ගානේ ටිකක් හයියට ඉන්නවත් පුළුවන් පෙරලන්න හදත්දි.
දැන්, දෑතින්ම, බෙල්ලේ පිටුපස හරියට කවර් කරගන්න , මොකද ඔතැනට කෙටුවෙත් ආයේ “මළා වගේ” රඟාපාන්න දෙයක් නෑ.
ඔන්න දැන් වළහා ,ඔයාව හොම්බෙන් තල්ලු කරමින්, ඔයාගේ සුවඳ බලමින් , කෙළ ගාමින් පොඩි සද්දයක් දැම්මත්, ආයේ කාටද බය කියල හිතාගෙන කතා නොකර , චන්ඩියා වගේ හොරට නිදාගෙනම ඉන්න. දඟලන්න එපා, හැබැයි හොඳ විමසිල්ලෙන් ඉන්න වලහගේ චර්යාව ගැන. හුඟක් වෙලාවට වෙන්නේ, පොඩ්ඩක් තල්ලුවක් දාලා, හාද්දක් දීලා එයාල යන්න යන එක. හැබැයි එහෙම වුන ගමන් නැගිටල ලයිව් වීඩියා් දෙන්න හදන්න නම් එපා. එයා ගියා කියල හොඳටම තහවුරු වුනාට පස්සේ පරිස්සමෙන් ප්රදේශයෙන් ඉවත් වෙන්න, දැනුවත් කළ යුතු ආයතන දැනුවත් කරන්, හදිසි උදව්වක් ඕන නම්, 911ට කතා කරන්න.
අවුරුදු දහයක් විතර වලස්සු බහුල කැලෑ වල කාළය ගත කළා, හයික් ගියා, ටෙන්ට් කෑම්පිං කළා, වනාන්නරේ පුහුණු නියෝජිතයන් විදියට ප්රජාව දැනුවත් කළා,හැබැයි කවදාවත් මේ අන්තිමට කියපු අවස්ථාවට මුහුණ දෙන්න වුනේ නෑ, ඉඹලා බදාගන්න හිතෙන තරමට ළං වුනු බෙයාල හිටියා, කකුල් දෙකේ හැප්පිලා අම්මගෙන් බැනුම් අහපු බෙයා බබාල එක්ක අත්දැකීම් තිබුණා, හැබැයි මේවනතුරු කවදාවත් අපේ හිත් රිද්දන අවස්ථාවකට මුහුණ දෙන්න වුනේ නම් නෑ. මේ ලිව්වේ ඒ අත්දැකීම් සහ දැනුවත් වීම් ඔස්සේමයි.
එහෙම නම්, ඊළඟ සතියේ බෙයාටත් වඩා භයානක, වේගවත් තවත් වන මිතුරෙක්ගෙන් විය හැකි අවදානමක් කතා කරමු.