ජීවන කුසලතා ලිපි පෙළේ දෙවැන්නට අද මං තෝර ගන්නේ Lateral reading skill කියන කුසලතාවය.
මොකක්ද මේ ලැටරල් රීඩිං කියන්නේ? ඒ ගැන කියන්න ඉස්සර වෙලා ලැටරල් රීඩිං එක්කම යන අනෙක් ක්රමය එනම්, වර්ටිකල් රීඩිං ගැන කියාගෙන කතාව පටන් ගත්තාම පහසුයි.
ඔබට මතකද කුමක් හෝ විෂයක් ගැන පොතක් කියවත්දි ඔබ ඒ කියවීම කළ හැටි. ඔබ සමහර විට පළමු පිටුවෙන් පටන් අරගෙන, ඒ පොතේ තියෙන කරුණූ කියවාගෙම යනවා. ඒ පොතේ තියෙන කරුණූ තුලට හොඳින් ගිලෙමින් ඒ කියවීම කරනවා. ඒ ඔස්සේම, ඔබ පොතේ කරුණූ ගැන, ලේඛකයා ගැන විශ්වාසයක් පවත්වාගෙන ඒ පොතේ , පිටුවෙන් පිටුව කියවීම කරනවා. එහි තිබෙන කරුණූ ගැන ඔබ තුලම තර්ක කරගැනීමක්, මේ කියවන කරුණූ වල නිවැරදි බව හෝ ලේඛකවා ඉදිරිපත් කරන කරුණූ වල යම් පක්ෂපාතීබවක් ඇත්දැයි විමසීමක් කරන්නට පෙළඹෙන්නේ නැහැ. බොහොම ගැඹුරින් මේ පොත ඔබ කියනවා. මෙන්න මේ කියවීමේ රටාවට කියන්නේ, Vertical reading කියලා.
මේක පොතක් කියවීම පමණක් නොවේ, අන්තර්ජාලයේ වෙබ් අඩවියක්, සමාජ මාධ්යයක ලිපියක්, ඕඩියෝ බුක් එකක් වගේ ඕනම කියවීමක් වෙන්න පුළුවන්.
දැන්, මුලින්ම අහපු ප්රශ්නයට එමු, මොකක්ද මේ ලැටරල් රීඩිං කියන්නේ?
ලැටරල් රීඩිං කියන්නේ, අර මුල් අවස්ථාවේ කිව්ව වගේ එක දිගටම පොත හෝ අන්තර්ජාල පිටුව කියවාගෙන , ඒ කරුණූ එලෙසින්ම පිළිගැනීම කරගෙන යන්නේ නැතිව, කියවන අතරේ, එහි අඩංගු කරුණූ ගැන වෙනත් පොතකින්, වෙනත් වෙබ් පිටු කිහිපයකින් හොයා බලනවා .මේ කරුණූ හරිද, මේ ලේඛකයාගේ ලියවිලි තුල යම් පක්ෂපාතී බවක්, නිවැරදි නොවන කරුණූ ඉදිරිපත් කර ඇත්ද? මේ කියවන කරුණ පිළිගත හැකිද වගේ ඔබ තුලම තර්කයන් ඇති කරගනිමින්, වෙනත් පොත්, පිටු හෝ වෙබ් අඩවි උදව් කරගනිමින් , මේ වෙලාවේ ඔබ කියවන දේ ගැන නැවත විමසීමක්, කරුණූ තහවුරු කරගැනීමක් කරනවා. මෙන්න මේ ක්රමයේ කියවීම තමයි ලැටරල් රීඩිං කියන්නේ.
මේ රීඩිං ක්රම දෙකම අපට වැදගත්, මුලින් කී Vertical reading හොඳයි පොතේ තියෙන කරුණූ තේරුම් ගැනීමට , ඒ වගේම Lateral reading කුසලතාවය වැදගත්, ඒ කියවාගත් දේ , තේරුම් ගත් දේ ගැන තර්කානුකූල විමසීමක් කරලා, තහවුරු කරගන්නට.
ලබන සතියේ තවත් ජීවන කුසලතාවයකින් එකතු වෙන්නම්.